ბოლო პერიოდში საზოგადოების ნაწილი საქართველოს საპატრიარქოსა და უშუალოდ პატრიარქს ილია მეორეს აქტიურად აკრიტიკებს. გავრცელდა არაერთი მიმართვა, რომელშიც ძირითადად ეკლესიის მეთაურების საბჭოთა წარსულზე და რუსეთისადმი კეთილგანწყობაზეა საუბარი. ეს პროცესი ყურადღების მიღმა არც თავად პატრიარქს დარჩენია. მის საშობაო ეპისტოლეში ნათქვამია: "კაცობრიობა ახალი ტიპის დაპირისპირებაზე - ინფორმაციულ ომზე გადავიდა, რომელიც ძირითადად მასმედიის საშუალებით ხორციელდება. აშკარაა, რომ ჩვენს წინააღმდეგ სხვადასხვა მიმართულებით მიმდინარეობს ინფორმაციული ომი და ამ ყოველივეს შესაბამისი საშუალებებითვე უნდა გაეცეს პასუხი". თუმცა ამ თემაზე დისკუსიების წარმართვისგან საპატრიარქოს ოფიციალური წარმომადგენლები ჯერჯერობით თავს იკავებენ. აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით "პირWელი" საეკლესიო ჟურნალ "სამრეკლოს" გამომცემელს, ჟურნალისტ მამუკა გიორგაძეს ესაუბრა.

- ბატონო მამუკა, ბოლო დროს საზოგადოების ნაწილი საქართველოს საპატრიარქოს აქტიურად აკრიტიკებს. გაეცანით თუ არა მიმართვას, რომელიც მათ  საქართველოს პატრიარქს გაუგზავნეს და როგორ აფასებთ მას?

- დიახ, ჩემთვის ცნობილია ამ დოკუმენტის შესახებ. სხვათა შორის, ის ორნაწილიანია და მისი მეორე ნაწილი პირველის სულისკვეთების გაგრძელებას წარმოადგენს, მხოლოდ კითხვებით უკვე საქართველოს ხელისუფლებას მიმართავენ. პირველ რიგში, ერთ გარემოებაზე მინდა, გავამახვილო ყურადღება: თქვენ ახსენეთ, რომ პატრიარქს ამ კითხვებით "საზოგადოების ნაწილმა" მიმართა. იგივეს ამბობენ თავად ამ კითხვარის ინიციატორებიც. ერთის მხრივ, ცხადია, რომ ადამიანთა გარკვეული ერთობა, რაოდენობრივად როგორი მცირეც არ უნდა იყოს იგი, თუნდაც ერთი ადამიანი, საზოგადოების ნაწილს წარმოადგენს, მაგრამ მეორეს მხრივ, თუ ამ მოვლენის არსში უკეთ გავერკვევით და ყველაფერს ნამდვილ სახელს დავარქმევთ, საკითხის დაფარული მხარის გარკვევა უფრო გაგვიადვილდება და იმასაც შევამჩნევთ, რომ ტერმინი "საზოგადოების ნაწილი" ამ კითხვარებისთვის განსაკუთრებული წონის მისაცემად იყო გამოყენებული. ამ შემთხვევაში საქმე გვაქვს ადამიანთა გარკვეულ კატეგორიასთან. მათთვის დამახასიათებელია ბრძოლა და დისკრედიტაცია იმ ღირებულებებისა, რომელიც არა მარტო ეროვნული თვალსაზრისით არის ჩვენთვის ძვირფასი და რომელზეც საუკუნეებია, ჩვენი ერი დგას, როგორც თვითმყოფადი სახისა და ხასიათის მქონე, არამედ ზოგადადამიანური თვალსაზრისითაც, რაც ჭეშმარიტ რწმენას გულისხმობს. ყველაფერ ამას ისინი "ლიბერალიზმის" იდეის დროშის ქვეშ ეწევიან, რასაც ჩვენში დამახინჯებული, ფსევდოლიბერალიზმის სახე აქვს. თავად ამ ორი კითხვარის შესახებ კი ვიტყოდი, რომ მათი ცალკე, დამოუკიდებელ მოვლენად შეფასება არ იქნება მართებული. აღნიშნული დოკუმენტი იმ ჯაჭვის ერთ-ერთ მცირე რგოლს წარმოადგენს, რომელიც გარკვეული მიზნის მისაღწევად იქსოვება და ზოგადად ქართული, ან, უფრო სწორად, ეროვნულ-ზნეობრივი ცნობიერების წინააღმდეგაა მიმართული, იმ ცნობიერების წინააღმდეგ, რომელსაც, თავის მხრივ, ფესვი სწორედ მართლმადიდებლურ სარწმუნოებაში აქვს გადგმული. ცხადია, ისმის კითხვები - რატომ? რა მიზნით? შეიძლება, ასეთი პასუხით შემოვიფარგლოთ - "ახალი ტიპის" ადამიანის ფორმირებისთვის - ჭეშმარიტ რწმენას მოწყვეტილი, ეროვნულიდენტობადაკარგული, გულ- და გონებადაბინდული ადამიანების მისაღებად, რათა ისინი იოლი სამართავი და მოსატყუებელნი გახდნენ.

- ვის და რაში სჭირდება ეს? 

- თუ ძირის ძირში ჩავყვებით ამ საკითხს, მაშინ პასუხი ასეთი იქნება: იმისთვის, რისთვისაც გარკვეული ძალები სამყაროს ამზადებენ - ანტიქრისტეს მისაღებად, რომლის ამოსაცნობად აუცილებელი იქნება სულიერი თვალი და გონება, ამას კი, თავის მხრივ, ადამიანებს სწორედ მართლმადიდებელი ეკლესია აძლევს და უნარჩუნებს. წმიდა მამების გადმოცემით, მაცხოვრის მეორედ მოსვლის წინაპირობის ერთ-ერთი გამოკვეთილი ნიშანი საყოველთაო აპოსტასია, ანუ ჭეშმარიტი სარწმუნოებიდან განდგომა იქნება. აი, ამ პროცესის გარკვეული გამოვლინებების მოწმენი ვხდებით ჩვენ დღეს. მართალია, ის, რაზეც ჩვენ ვსაუბრობთ, საკმაოდ უსუსური მოვლენაა ამ ფონზე, მაგრამ გარკვეული თვალსაზრისით, მაინც მის ერთ-ერთ შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენს. აქვე ისიც უნდა ვთქვათ, თუ რა გამხდარა, კითხვარების ავტორთა თქმით, ამ მიმართვების საბაბი. აი, რა წანამძღვარი აქვს პატრიარქის მიმართ გამოთქმულ კითხვებს: "საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის საპატრიარქო ბოლო დროს აქტიურად მონაწილეობს მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებში და აცხადებს, რომ არის ქართული სახელმწიფოებრიობის საფუძველი და ქვეყნის ეროვნული იდენტობის სახე. აქედან გამომდინარე, ჩვენ, მოქალაქეები, მივიჩნევთ, რომ პასუხი უნდა გაეცეს საზოგადოებაში არსებულ კითხვებს, რაც ხელს შეუწყობს სახელმწიფოსა და მართმადიდებელ ეკლესიას შორის ურთიერთობების ცხადად წარმოჩენას.” ჯერ ერთი, არსად მსმენია, საპატრიარქო ამგვარი ფორმულირების შემცველი განცხადებით გამოსულიყოს. რაც შეეხება იმის ფაქტად გასაღებას, რომ საქართველოს ეკლესიის საპატრიარქო ამ ბოლო დროს აქტიურად მონაწილეობს მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებში, ეს არსებული სინამდვილის დამახინჯებული ინტერპრეტაციაა და ალბათ, მისი ასე წარმოდგენა რაღაც შორსგამიზნულ ამოცანას ემსახურება. მართალია, ხანდახან თვითონ პოლიტიკური პროცესები ისეთ ხასიათს იღებს, რომ ძალაუნებურად სხვა მასშტაბებს იძენს და საქართველოს ეკლესია, როგორც ქვეყნის ცხოვრებაში ისტორიულად განსაკუთრებული როლის მქონე (ეს გარემოება ჩვენი კონსტიტუციითაც არის, სხვათაშორის, დადასტურებული), იძულებული ხდება, გარკვეული კომპეტენციის ფარგლებში ჩაერიოს, მაგრამ ეს იმას როდი ნიშნავს, რომ ის `ამ ბოლო დროს აქტიურად მონაწილეობს პოლიტიკურ პროცესებში”.

- თქვენ "შორსგამიზნული ამოცანა" ახსენეთ... რა გაქვთ მხედველობაში?

- მხედველობაში მაქვს ის, რომ ეკლესიასა და სახელმწიფოს შორის არსებობს საკონსტიტუციო შეთანხმება, რომელიც შევარდნაძის დროს გაფორმდა და რომლითაც ეკლესიისა და სახელმწიფოს უფლება-მოვალეობები გამიჯნულია.  ალბათ, მიმართვის ავტორებს საზოგადოებაში ისეთი შთაბეჭდილების შექმნა სურთ, რომ ეკლესია ამ შეთანხმებას არღვევს, სახელმწიფოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში იჭრება და საერთოდ, მათ მიზანსწრაფვაში აშკარად გამოსჭვივის იმის სურვილი, რომ ამ შეთანხმების არსებობის მიზანშეწონილობა გადაიხედოს. სხვათაშორის, უნდა ითქვას, რომ აღნიშნული საკონსტიტუციო შეთანხმება რატომღაც ძალიან ეჩხირებათ ყელში და მის წინააღმდეგ მიმართული სხვადასხვა ტიპის მოქმედებები თავს ადრეც ავლენდა. აღნიშნული სულისკვეთება კარგად ჩანს ხელისუფლებისადმი გაგზავნილ კითხვარში, სადაც აქტუალურია "სეკულარიზმის" თემა. "საქართველოს სახელმწიფოსა და მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის ურთიერთობა წინააღმდეგობაში მოდის სეკულარული სახელმწიფოს ძირეულ პრინციპებთან," - ნათქვამია მიმართვაში. როგორც ჩანს, კითხვართა შემოქმედებითი ჯგუფი ამის გამო შეშფოთებულია. ძალიან საინტერესოა, რომ ხელისუფლების სხვა საქმეები მათ შეშფოთებას არ იწვევს. რაც შეეხება თავად სეკულარულ სახელმწიფოს... ვინ დაადგინა ნეტავ, რომ საქართველო სეკულარული სახელმწიფოა უკვე?! ან ვინ გამოიკვლია, რომ ჩვენს ერს ასეთი სახელმწიფო უნდა?! სად გამოიკითხეს?! თუ მათ იდეოლოგიურ პატრონებს ასე სურთ, ეს არის საკმარისი, რომ ასე იყოს?! მაგრამ აქ სხვა რამესთან გვაქვს საქმე: ამ მეთოდით ალბათ, ცდილობენ, საზოგადოების ცნობიერებაში ეს აზრი დაამკვიდრონ. ამასთან, ტერმინი "სეკულარიზმი", ძალიან მოკლედ რომ ვთქვათ, საზოგადოების ეკლესიის სასულიერო გავლენისგან გათავისუფლებას ნიშნავს. არსობრივად კი ეს არის სულიერებაგამოცლილი საზოგადოება, სადაც ცრუ თავისუფლების ლოზუნგით უკვე ადვილია ღირებულებების აღრევა, ცოდვის არსის მიჩქმალვა და მისი ნორმად წარმოჩენა. არის კიდევ ერთი საკითხი, რომელიც ამ კითხვარის ხასიათთან დაკავშირებით გამოაშკარავდა, როგორც გარკვეული მეთოდი: ეს არის სიცრუისა და რაღაც არსებული ფაქტის კომპილაციით შექმნილი ცრუფაქტი და მერე ბრალდებად მისი მოხერხებულად გამოყენება, უფრო სწორად, კომპრომეტაციისთვის. სიცრუე თავისი ბუნებით ისეთი რამ არის, რომ ჭეშმარიტებასთან მისი შერევაც კი თავად ჭეშმარიტებას აქცევს სიცრუედ. ნახევრადსიმართლე - ეს არის ყველაზე მაცდური და შხამიანი ჰიბრიდი, ვინაიდან ძალიან ადვილია მისით საქმეში კარგად ჩაუხედავი ადამიანის ცნობიერების და აზროვნების მოწამლვა. ამ მეთოდს უხსოვარ დროში აქვს გადგმული ფესვი. მას ძველი დროიდანვე იყენებდნენ სპეცსამსახურები და მათ შორის საკმაოდ წარმატებით საბჭოთა სუკ-იც, ამ ხალხმა კი ვისგან გადმოიღო და აითვისა იგი, ვერ გეტყვით. ამ საკითხს იმიტომ შევეხე, რომ პატრიარქისადმი მიმართულ კითხვებში ფიგურირებს ყოფილი მღვდელმთავრის, გაიოზ კერატიშვილის დაპატიმრების და ამ ფაქტის უშუალოდ პატრიარქის კომპრომეტაციისთვის გამოყენების თემა. საქმე ის არის, რომ მიმართვის გამოქვეყნების შემდეგ გაიოზ კერატიშვილმა ერთ-ერთ გაზეთს ვრცელი ინტერვიუ მისცა და იქ ცხადად წარმოჩნდა, რომ სულაც არ არის საქმე ისე, როგორც ეს კითხვების შემოქმედთ სურდათ, წარმოეჩინათ. უბრალოდ საქმეში ჩაუხედავ, მაგრამ გონიერ ადამიანს ამის შედეგ ნამდვილად შეექმნება იმის განწყობა, რომ თუ ერთგან ასეთ სიცრუეს სთავაზობენ, მათი ბრალდებების სისწორეს აღარც დანარჩენში ენდოს.

 - ბოლო დროს ხშირად საუბრობენ ეკლესიასთან ბრძოლაზე, მიმართვის ავტორები კი ამბობენ, რომ ეს არის ბრძოლა ეკლესიისთვის და არა მის წინააღმდეგ. თქვენ როგორ ფიქრობთ, რა მოვლენასთან გვაქვს საქმე და რა შედეგის მომტანი იქნება მთელი ეს პროცესი საზოგადოებისთვის?

- მოდით, თქვენი კითხვის იმ ნაწილიდან დავიწყოთ, თუ რა მოვლენასთან გვაქვს საქმე ზოგადად და კონკრეტულად ჩვენთან. ეს არის უვრცელესი და უმნიშვნელოვანესი თემა და ცხადია, ყველაფრის აქ განვრცობა შეუძლებელია. ძალიან მოკლედ კი ის შემიძლია, ვთქვა, რომ გრძელდება უხსოვარი დროიდან დაწყებული პროცესი, რასაც ბოროტის ღმერთისა და მისი უდიადესი ქმნილების - ადამიანის წინააღმდეგ ბრძოლა ჰქვია. თანამედროვე სამყაროში ამ ბრძოლის მეთოდებმა განსაკუთრებული დახვეწილობა შეიძინა. თანამედროვე სამყაროს "დროის სულს" ერთ-ერთი მართლმადიდებელი მამა ასე ახასიათებს: "ჩვენს პლანეტაზე მრავალი ღვთაება გაუღმერთებიათ, მაგრამ კაცობრიობის ისტორიაში ჯერაც არ არსებულა ისეთი ულმობელი და ჭეშმარიტებას დაცილებული, უზნეო და დაცემული ღვთაება, როგორიცაა "დროის სული." თანამედროვე სამყარომ მასში თავისი ყველა სნეულება, ყველა ვნება და ცოდვა, ყოველგვარი დანაშაულობანი განათავსა და ამ კერპის ყველაზე წარმართი კერპთმსახური გახდა". მაგრამ აქვე ისიც უნდა დავძინოთ, რომ არსებობს ამ უკუღმართობის მამხილებელი ძალაც - განკაცებული ღმერთი. ამიტომ ქრისტე და მისი ეკლესიაა ის ბარიერი, რომელიც "დროის სულის" მიმდევრებს ამხელს და ხელს უშლის, - ამიტომაცაა მის წინააღმდეგ გააფთრებული ბრძოლა გაჩაღებული. იგივე ხდება ჩვენთანაც. როგორც აღვნიშნეთ, ამ მასშტაბებთან შედარებით, ეს კონკრეტული კამპანია ძალიან უსუსურად გამოიყურება, მაგრამ გამოფხიზლება მაინც გვმართებს. ჩვენ, თანამედროვე ქართველებმა კარგად უნდა გავაცნობიეროთ, რა ხდება ჩვენს ირგვლივ და, რაც მთავარია, თავად ჩვენს შიგნით: რაღაც არანორმალურ მდგომარეობაში ვართ ჩაცვენილები - ამგვარი უზნეო, უხამსი, არაბუნებრივი მოვლენები ქართველ კაცს ასე მისაღებად და ნორმად არასდროს მიუჩნევია. არსებობს ხალხი, ვინც ამ ყველაფრის დამკვიდრებას შეგნებულად უწყობს ხელს: ზოგი - მატერიალური გამორჩენისთვის, ზოგი - სნობიზმით, რომ გარკვეულ ადამიანთა წრის მარაქაში გარეულად ჩაითვალოს, მისი აზრით, პროგრესული იდეების მქონენი რომ არიან და ა.შ. სხვათაშორის, თუთბერიძის უხამსობებით პოპულარობამოპოვებულ საიტზე ერთ ჯგუფს წავაწყდი სახელწოდებით "ძირს ეროვნულობა, მე ვარ მსოფლიოს მოქალაქე!", - აი, თანამედროვეობის პროგრესულობის ერთ-ერთი გამოვლინება. აქვე ისიც უნდა ითქვას, რომ ამ ყველაფრის მიღმა არსებობენ ფართო საზოგადოებისთვის დაფარული ძალები. ისინი ქმნიან სტრატეგიას, რომლის ერთ-ერთ ტაქტიკურ სვლასაც ამ ტიპის პროცესების წარმართვა წარმოადგენს. ამისთვის მათ, ცხადია, ადგილობრივი კადრები სჭირდებათ და მათ მობილიზებას, როგორც სჩანს, ახერხებენ კიდეც.
იმის საღად გააზრება, რაც ამმხრივ ჩვენთან ხდება, უნდა დაგვეხმაროს გამოფხიზლებაში და სწორი ორიენტირების შერჩევაში. ჩვენ ყველანი, განსაკუთრებით მსგავს კაპმანიებში ჩართული ახალგაზრდები, უნდა დავფიქრდეთ, რომ ის, რასაც ისინი "ნორმალურ ცხოვრებას," "მოწინავე იდეებს," "პროგრესს" და "ლიბერალიზმს" (რაც სინამდვილეში ფსევდოლიბერალიზმია) უწოდებენ, სინამდვილეში სამუდამო წყვდიდისკენ მიმავალი გზაა. მართლმადიდებელი ეკლესია, რომელსაც არსებობის მანძილზე ადამიანთა გამოფხიზლების და გადარჩენის უცვლელი მისია აკისრია, უმთავრესი წინააღმდეგობაა ბოროტის მიზნების განხორციელების გზაზე და ეკლესიის წინააღმდეგ ბრძოლაც სწორედ აქედან გამომდინარეობს. სხვათაშორის, ერთი რამ არის აქ დასაზუსტებელი: თუ რას ვგულისხმობთ ეკლესიის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ეკლესია თავისი არსით მისტიკური ორგანიზმია, იგია ქრისტეს სხეული და "ბჭენი ჯოჯოხეთისანი ვერ ერეოდიან მას", მაგრამ ამ ბრძოლაში ადამიანების მისგან მოწყვეტის მცდელობები იგულისხმება. ჩვენ ხშირად არასწორად ვხმარობთ ტერმინებს, მაგალითად, როცა ვამბობთ, რომ "ეკლესიას ვიცავთ!" ეკლესიას კი არ ვიცავთ, ეკლესია თავად არის ჩვენი დამცველი, არამედ ვიცავთ ადამიანებს, ჩვენს თანამემამულეებს, მათ ცნობიერებას და მსოფლმხედველობას, რომ ეკლესიას არ მოსწყდნენ. რაც შეეხება იმას, რომ თურმე, მსგავსი კამპანიები ეკლესიის წინააღმდგ კი არა, მისთვის ბრძოლაა, ეს ღიმილისმომგვრელია და არ ვიცი, რა დონის გონებადაბინდული უნდა იყოს ადამიანი, რომ ამ ყველაფრის ნამდვილ არსს ვერ ხვდებოდეს. ბოლოს თქვენი კითხვის იმ ნაწილსაც შევეხები, სადაც ლაპარაკია იმაზე, თუ რა შედეგს გამოიღებს ეს პროცესი ჩვენი საზოგადოებისთვის, ანუ ხალხისთვის. კონკრეტულად რა იქნება მომავალში შედეგის თვალსაზრისით, მხოლოდ ღმერთმა უწყის. ჩვენ კი უფლის სიტყვებს უნდა მივუგდოთ ყური, ბოლო ჟამთან დაკავშირებით რომ გვეუბნება: "ვისაც აქვს, მას მიეცემა და მიემატება, ხოლო ვისაც ცოტა აქვს, მას ისიც წაერთმევა, რაც აქვს". ეს ჭეშმარიტ რწმენაზეა ნათქვამი და მეც მხოლოდ ეს შემიძლია, ვთქვა, რომ ამ ყველაფრის შედეგად ვიღაც რწმენას დაკარგავს, ვიღაც კი პირიქით, კიდევ უფრო გაძლიერდება. ამასთან დაკავშირებით პატრიარქის სიტყვებიდან ერთ ამონარიდს მოვიტან:     "ჩვენს ხალხში უნდა შეიქმნას გარკვეული იმუნიტეტი, სულიერი ძალა, რა თქმა უნდა, ჭეშმარიტი სარწმუნოების ნიადაგზე. ამ იმუნიტეტის წყალობით ცოდვამ და ბოროტებამ ვერ უნდა დაიპყროს ადამიანის გონება და გული".

- იმ თემების უმრავლესობა, რომლებზეც მიმართვაშია საუბარი, თავისთავად ძველია. როგორ ფიქრობთ, რატომ მოხდა მათი წამოწევა მაინცდამაინც დღეს და რა მიზანს ემსახურება დაწყებული კამპანია?

- ამ კითხვას რომ პასუხი გავცეთ, სჯობს, ჯერ იმ ძირითად მიმართულებებს შევეხოთ, რომლითაც ბოლო დროს ჩვენი ეკლესიის დისკრედიტაციის მცდელობებმა იჩინა თავი. თუ უახლოეს წარსულს გადავხედავთ, რამდენიმე ძირითადი ხაზის გამოყოფა შეიძლება: ჯერ იყო და, მაშინ ჯერ კიდევ ჩვენი ეკლესიის მღვდელმსახურის ანდრეი ბოროდას თაოსნობით ეკლესიაში განხეთქილების შეტანის მცდელობის ფაქტთან გვქონდა საქმე, რაც უშედეგოდ დასრულდა და იმ სასულიერო პირთაგან, რომლებიც იმ კამპანიას აყვნენ, ზოგმა საშინლად დაასრულა სიცოცხლე, ზოგიც გონს მოეგო და მიხვდა, თუ რა მკრეხელურ საქმეში აღმოჩნდა ჩათრეული. თავად ბოროდა - ამ საქმის მოთავე ამერიკის ერთ-ერთ სქიზმატურ ეკლესიასაა შეფარებული. არის ისეთი შემთხვევებიც, როცა მართლმადიდებელი ეკლესიის მოწინააღმდეგე ძალები თავიანთ აგენტებს ნერგავენ ეკლესიაში, რათა შიგნიდან მოხდეს მისი დასუსტება და გახლეჩა თუ ვერა, კომპრომეტაცია მაინც. ჩანერგვის და გადაბირების მეთოდებს სპეცსამსახურებიც მიმართავენ, თუმცა იმ ფარული ძალებისგან განსხვავებით, მათი მიზანი უფრო გაკონტროლება და გავლენის ქვეშ მოქცევაა. უნდა ითქვას ისიც, რომ რიგ შემთხვევბში ამ ორი ძალის ინტერესები ერთმანეთს ემთხვევა კიდეც, გააჩნია, ხელისუფლება თავის სპეცსამსახურებს რა ამოცანას დაუსახავს. ამ ორი ძალიდან, ცხადია, უფრო საშიში პირველია. ქრისტეს ეკლესიაში განხეთქილების შეტანის მცდელობა (ან მისი სისრულეში მოყვანა)  უსაშინლეს დანაშაულად მიიჩნევა და უმკაცრეს სასჯელსაც ექვემდებარება. აი, ამგვარი განხეთქილების მცდელობას თაოსნობდა ანდრეი ბოროდა ამ რამდენიმე წლის წინ. დღეს ბოროდა პატრიაქის მიმართ კითხვების კონტექსტში, ასეთ შეფასებას აკეთებს: "საბჭოთა ხელისუფლებასთან სამოცდაათწლიანი კომპრომისი ეკლესიას უკარგავს უფლებას, ქრისტეს სიტყვა იქადაგოსო". თუმცა მაშინ მას პატრიარქისადმი დაუმორჩილებლობის და გარკვეულ ჯგუფთან ერთად განდგომის მიზეზად აბსოლუტურად სხვა რამ მოჰყავდა. განხეთქილების მცდელობაზე ვთქვით და დავამატებ მხოლოდ, რომ ეს უფრო ცალკე არსებული მოვლენა და უფრო მაღალი რანგის ოპერაცია იყო, თუმცა თუ საკითხს ეკლესიის წინააღმდეგ მიმართული ძირეული სტრატეგიის პლანში განვიხილავთ,  ისიც, რა თქმა უნდა, ამ ჯაჭვის ერთ-ერთ რგოლს წარმოადგენდა. უფრო მოგვიანებით ერთმანეთთან იდეურად ახლო მდგომი რამდენიმე მიმართულება გამოიკვეთა. საგულისხმოა ისიც, რომ მასში ერთი და იგივე ადამიანები ფიგურირებენ.

- რა მიმართულებებს გულისხმობთ კონკრეტულად?

- მე ძირითად ორგანიზებული კამპანიის შინაარსის მქონე ორ მიმართულებაზე მოგახსენებთ. ესენია ჩვენი ეკლესიის წარმოჩენა რაღაც ფუნდამენტალისტურ (ამ ტერმინის ცუდი გაგებით), თანამედროვეობასთან შეუთავსებელ, მოძველებულ დოგმატებზე მდგარ ორგანიზაციად, რომელიც თურმე, დასავლური ღირებულებების შესაბამის რეფორმებს საჭიროებს და ამის პარალელურად, პროტესტანტული ეკლესიის, როგორც სამაგალითო მოდელის პროპაგანდის წარმოება. სახალხო დამცველის ოფისთან არსებული ტოლერანტობის ცენტრი და მისი გამოცემა "სოლიდარობაც" ზუსტად ამას ემსახურებოდა. რა ფინანსებით გამოიცემოდა ეს ხარისხიან ქაღალდზე ნაბეჭდი ჟურნალი, რომელიც, სხვათაშორის, უფასოდ რიგდებოდა, ჩემთვის უცნობია. პროტესტანტული ეკლესიის პროპაგანდირება ვახსენე და ერთი უცნაური დეტალი გამახსენდა... თუ გახსოვთ, როცა "ნაცმოძრაობა" აჭარაში შევიდა, ასლან აბაშიძის განდევნის შემდეგ ტელევიზიები სულ ატრიალებდნენ ერთ კლიპს -  სააკაშვილის მარში ბათუმის ქუჩაში და მერე პირზე ზღვის წყლის შესხმა. ამ კლიპში იყო ერთი კადრი, რომელიც შემდეგ საერთოდ გააქრეს: ბათუმში ტრიუმფატორი სააკაშვილი თანამებძოლებთან ერთად მოდის და გვერდით, ასევე ტრიუმფატორის იერით, საქართველოში პროტესტანტული ეკლესიის ეპისკოპოსი, ბატონი სონღულაშვილი მოჰყვება... რა შუაში იყო იგი, დღემდე გამოცანად რჩება ჩემთვის. მოკლედ, დავუბრუნდეთ ჩვენს თემას და აღვნიშნავ, რომ წეღან ნახსენებმა მიმართულებამ, თუ მხედველობაში არ მივიღებთ ნახსენებ ტოლერანტობის ცენტრში და ბოილის ფონდში გაშინაურებულ ადამიანთა მცირე წრეს, მის შემოქმედთათვის სასურველი რეზონანსი აშკარად ვერ გამოიწვია. ახლა, როგორც ჩანს, ახალი შემოქმედებითი აღმაფრენა ეწვიათ და წინა პლანზე შინაარსით "ეკლესიის საბჭოთა წარსული" ახალი თემა წამოსწიეს. სწორედ ამის გამოა ის ძველი თემები, რომელიც თქვენ ახსენეთ, კითხვარში თავმოყრილი. აი, ამ მიზანს ემსახურება, ჩემი აზრით, ეს კამპანია და გავიმეორებ, რომ იგი ერთი მთლიანი ჯაჭვის ერთ-ერთ მცირე რგოლს წარმოადგენს.
            
- პრეზიდენტი ახსენეთ. ამასთან დაკავშირებით მინდა, გკითხოთ, როგორ ფიქრობთ, რამდენად არის პირადად მიხეილ სააკაშვილი და ზოგადად ხელისუფლება ჩართული ამ პროცესებში? ოპოზიცია ხშირად აცხადებს, რომ ისინი ილია მეორეს მისი ავტორიტეტის გამო ებრძვიან. გარდა ამისა, პატრიარქის დაბადების დღის შემდეგ, რომელიც მიხეილ სააკაშვილს მისთვის ოფიციალურად არ მოულოცავს, განსაკუთრებით აქტუალური გახდა საუბარი მასსა და პატრიარქს შორის დაპირისპირებაზე...
 
- ერთის მხრივ, პატრიარქის ავტორიტეტის დაცემა და შებღალვა რომ უნდათ, რომელიც, თავის მხრივ, კიდევ უფრო დიდ _ ეკლესიის ავტორიტეტთან არის მიბმული, ცხადია, მაგრამ რაც შეეხება ოპოზიციის ბრალდებას და თავად ოპოზიციას, მე პირადად მათ იდეურად და სულისკვეთებით ეროვნულ ბრძოლასთან დაკავშირებულად ვერ განვიხილავ. მათი მოქმედებების საფუძველში არ იდო გააზრებული და სტრატეგიულად დალაგებული გეგმა, რომელიც ეროვნული და ქართული სახელმწიფოებრიობის წინაშე არსებული საფრთხეების წინააღმდეგ იქნებოდა მიმართული, რაც ასე გვჭირდება დღეს. ის პრობლემები, რაც ჩვენს წინაშე დგას, უფრო დიდი და ღრმაა, ვიდრე ამას საპოლიტიკო სარბიელი დაიტევდეს და, ჩემი აზრით, იმიტომაც დაასრულა ჩვენმა ოპოზიციამ ისე, როგორც დაასრულა. ამდენად, ამ შემთხვევაში ნაკლებად მნიშვნელოვანია, უყენებს თუ არა ოპოზიცია ამ სახის ბრალდებებს სააკაშვილს, გნებავთ, უგულავას და გნებავთ, სხვა ვინმეს. რაც შეეხება მმართველი გუნდის ამ პროცესებში ჩართულობას, ამასთან დაკავშირებით პირდაპირ ვიტყოდი, რომ ისინი და ამ მავნე პროცესების წარმმართველები ერთი იდეოლოგიური ფესვიდან არიან ნაკვებნი, ძირითადად "თავისუფლების ინსტიტუტიდან" რომ იღებს სათავეს. შეიძლება, ითქვას, რომ ისინი იდეური მოკავშირეები და თანამზრახველები არიან, მათი მსოფლმხედველობა ძირითადში ერთი და იგივეა. ნიშანდობლივია, რომ აღნიშნულ ძალებს განსაკუთრებული სასათბურე პირობები სწორედ ამ გუნდის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ შეექმნათ. ისინი ხელისუფლებაში და ისეთ მნიშვნელოვან სფეროებში გადანაწილდნენ, როგორიცაა, უპირველეს ყოვლისა, განათლების სისტემა და მასობრივი ინფორმაციის ელექტრონული საშუალებები. ფაქტობრივად, საქმე "იდეოლოგიურ მეხუთე კოლონასთან” და მის მოკავშირე-მფარველ ხელისუფლებასთან გვაქვს. სწორედ ეს არის მთავარი და არა ის, აძლევს თუ არა სააკაშვილი ან სხვა ვინმე, მაგალითად, თუთბერიძეს პირდაპირ დირექტივას, კითხვარები შეადგინოს თუ უხამსი, შეურაცხმყოფელი ვიდეორგოლების გავრცელებით დაკავდეს, თუ პატრიარქისკენ ცილისწამების ნიაღვარი მიუშვას. ამდენად, შეიძლება, ითქვას, რომ ეს ხელისუფლება სულისკვეთებით, მრწამსით, ცნობიერებით თანამონაწილეა მსგავსი კამპანიებისა და პასუხისმგებელიც ღვთის, ქართველი ერის, ჩვენი ქვეყნის მომავლის წინაშე.

- საუბარია იმაზეც, რომ განხეთქილება თვითონ სასულიერო პირებს შორისაც არის. საპატრიარქო ამ ინფორმაციას კატეგორიულად უარყოფს, მიიჩნევს, რომ ეკლესიაში არსებული პრობლემები მხოლოდ წმინდა სინოდის საქმეა და გარედან ჩარევა დაუშვებელია. თქვენ როგორ ფიქრობთ, ჯერ კიდევ არ არის საზოგადოება მზად ეკლესიიაში მიმდინარე პროცესების ობიქტური ანალიზისთვის, თუ ეს პროცესი დაგვიანებულიც კია?

- ვფიქრობ, ეს კითხვა არასწორ ფორმულირებებს შეიცავს. უპირველეს ყოვლისა, მხედველობაში მაქვს ნათქვამი "განხეთქილებები სასულიერო პირებს შორის." განხეთქილების საკითხზე ნაწილობრივ უკვე ვისაუბრეთ. კიდევ ერთხელ, ძალიან მოკლედ რომ ვთქვათ, "განხეთქილებაზე" შეიძლება, ვისაუბროთ, როცა სასულიერო პირთა ჯგუფი საყოველთაო, ანუ კათოლიკე ეკლესიას გამოეყოფა და სქიზმაში გადის, თან გაიყოლებს მორწმუნე მრევლის ნაწილს და დედა-ეკლესიასთან ევქარისტულ კავშირს წყვეტს. მსგავსი რამ ჩვენთან არც კი შეინიშნება. თუ აქ ლაპარაკია რაიმე პირად შეუთავსებლობაზე, პირად სიმპათია-ანტიპათიაზე იერარქებსა თუ სხვა სასულიერო პირებს შორის, ჯერ ერთი, ამის დადასტურებული ფაქტები არ გვაქვს და მეორეც _ ასეც რომ იყოს, ეს აბსოლუტურად სხვა ტიპის პრობლემაა და არანაირი კავშირი ეკლესიის სიწმინდესთან და ერთიანობასთან არ აქვს. ასევე არასწორია ფორმულირება "პრობლემები ეკლესიაში", ვინაიდან ეკლესიის პრობლემას შეიძლება, მოციქულთა ტრადიციებიდან გადახვევა, სწავლების დამახინჯება, მწვალებლობაში ჩავარდნა და, როგორც ზემოთ აღვნიშნე, სქიზმა წარმოადგენდეს. საქართველოს სამოციქულო ავტეკეფალურ ეკლესიას რომ ეს პრობლემები არ აქვს, ცხადია და ამდენად საკითხის ასე დასმაც მიზანშეუწონელია. თუმცა უნდა ითქვას, რომ ეკლესია თავის წიაღში ცოცხალ ადამიანებსაც მოიცავს, რომელთა შორის სასულიერო პირები, ბერ-მონაზვნები და საერო პირებიც იგულისხმება. ამდენად მათი მხრიდან გარკვეულ ინდივიდუალურ გადაცდომებს, გნებავთ, შეცოდებებს თუ სხვა სახის კანონიკურ-სამართლებრივ დარღვევებს შეიძლება, ადგილი მართლაც ჰქონდეს. თუმცა ამას უკვე საეკლესიო სამართალი არეგულირებს. არის საკითხები, რომელიც მხოლოდ სინოდის გასარკვევია, ასევე საკითხები, რომლებსაც ეპარქიის მღვდელმთავრის კომპეტენციაც ჰყოფნის და საკითხები, რომლებიც სამრევლო ტაძრის წინამძღვრის კომპეტენციის ფარგლებში წყდება. `გარედან ჩარევა” ჩემთვის ცოტა გაუგებარია. თუ იგულისხმება ისეთი ტიპის მოქმედებები, რომ საზოგადოება ან მისი ნაწილი გარკვეულ მსხვილმან საეკლესიო საკითხებში საკუთარი აზრის გათვალისწინებას და გადაწყეტილებებში მონაწილეობას ითხოვს, ამასთან დაკავშირებით კანონიკურ სამართალზე დაყრდნობით შემიძლია, გითხრათ, რომ ზოგადად მიღებულია, რომ საეკლესიო მმართველობის ფორმა არის დემოკრატიული, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ პატრიარქი და იერარქები, რომლებიც სინოდს შეადგენენ, ამა სოფლიდან, ერიდან იძენენ ხელისუფლებას. მათი ხელისუფლება არა რომელიმე სახელმწიფო თუ საერო მმართველობიდან გამომდინარეობს, არამედ თვით ღმერთისგან, რომელიც თავია ეკლესიისა. მართლმადიდებელი ეკლესიის დემოკრატიული მმართველობის ფორმაზე ჩვეულებრივ იმისთვის ლაპარაკობენ, რომ იგი დასავლეთის ეკლესიის ერთმმართველური ფორმისგან განასხვავონ. ეს ნათქვამი გარკვეულწილად თქვენი კითხვის იმ ნაწილსაც უკავშირდება, რომელშიც ეკლესიაში მიმდინარე პროცესების ობიექტური ანალიზისთვის საზოგადოების მზაობაზეა საუბარი. ცოტა არ იყოს, უცნაური ნათქვამია. ეკლესიაში ყოველთვის ღვთისმსახურება, საიდუმლოებების აღსრულება და მრევლის ცხონების გზაზე დაყენების პროცესი მიმდინარეობდა და მიმდინარეობს. საზოგადოებამ ამმხრივ რა ობიექტური ანალიზი უნდა გააკეთოს?! ხოლო თუ იგულისხმება რომელიმე ის საფრთხე, რომელიც ეკლესიის პრობლემასთან დაკავშირებით ზემოთ ჩამოვთვალე, უკვე გითხარით, რომ ასეთი პრობლემები ჩვენს ეკლესიას არ აქვს. ჩემი აზრით, საზოგადოებაში ასეთი ფორმულირებების დამკვიდრება და ამ მიმართულებით გარკვეული პროცესების შექმნა ან საეკლესიო საკითხების უცოდინარობის ბრალია, ან იმ მიზანს ემსახურება, რომლის შესახებაც მთელი ინტერვიუს განმავლობაში ვლაპარაკობდით.

- სხვათაშორის, იგივე განკვეთილი მღვდლები თუ თეოლოგები, რომლებიც ამ მიმართვას უერთდებიან, საუბრობენ იმაზე, რომ სწორედ ეკლესიის შიგნით კანონიკურ საკითხებთან დაკავშირებითაც არის პრობლემები. მაგალითად მოჰყავთ მკვდრადშობილ ჩვილთა ჯოჯოხეთში მოხვედრის სწავლება და სხვა. თუმცა მათივე თქმით, ამ ეტაპზე აღნიშნული საკითხების წინა პლანზე წამოწევა და აქცენტირება არ ხდება...

- უპირველეს ყოვლისა, ვერ დავეთანხმები განკვეთილ მღვდელთა და განსაკუთრებით "თეოლოგთა" ასე მრავლობით ფორმაში წარმოდგენას. ხსენებულ მიმართვას ერთი მღვდლადყოფილი – ბასილ კობახიძე, ორი მღვდელი - კახაბერ კურტანიძე და ზაზა თევზაძე აწერენ ხელს. თეოლოგებისა კი რა მოგახსენოთ. საერთოდ, ვინ არის თეოლოგი და როგორ ხდებიან თეოლოგები, ანუ ღვთისმეტყველები - სხვა თემაა და ახლა ამაზე ვერ ვილაპარაკებთ. რაც შეეხება თავად თემას, თქვენ ალბათ, მხედველობაში გაქვთ უნათლავად გარდაცვლილ ჩვილთა საკითხი, რომელიც უფრო შემოგდებულ თემას ჰგავს და მას აზრთა გარკვეული დაპირისპირება მართლაც მოჰყვა. ერთი სიტყვით, ეს იყო ერთ პერიოდში ატეხილი აჟიოტაჟი, რომლის არავითარი აუცილებლობა არ არსებობდა. ეს ცალკე თემაა და ახლა ამის განხილვას რომ მივყვეთ, სხვაგან წავალთ. ერთი კი შემიძლია, ვთქვა: ეს საკითხი, ნამდვილად არ არის ჩვენი ეკლესიის პრობლემა და თუ ვინმეს სურს ამ თემით სპეკულირება და იმის წარმოჩენა, თითქოს კანონიკურ სამართლებრივ და თეოლოგიურ საკითხებზე ჩვენთან დაპირისპირებაა, ეს უკვე სხვა საკითხია და ამ ინტერვიუში საუბარი სწორედ მსგავს მიზანსწრაფვაზე, მის შედეგებსა და არსზე გვქონდა.

ნინო ჩიჩუა
საინფორმაციო სააგენტო "პირWელი"